«Νέα» Ορθογραφία

Posted: Απρίλιος 1, 2012 in ΛΟΓΟΣ & ΤΕΧΝΗ
Ετικέτες:

Οι παλιότεροι εξ ημών, που δεν έχουμε διδαχθεί ποτέ σωστά και ολοκληρωμένα τη Δημοτική γλώσσα, δεν είμαστε καθόλου εξοικειωμένοι με την ορθογραφία πολλών λέξεων που διαφέρει από αυτήν της καθαρεύουσας. Στη σελίδα αυτή γίνεται μια απόπειρα να επισημάνουμε κάποιες τέτοιες λέξεις.

Νέα ορθογραφία λέξεων (τις είχαμε συνηθίσει αλλιώς)
•    αβγό, αλίμονο, αλλιώς, , ανιψιός, αντικρίζω, Αράχοβα,
•    βαθιά, βεζίρης, βρεμένος, βρικόλακας, βρόμα, βρόμικος
•    γαβγίζω, γαρίφαλο, γλιτώνω, γόμα, δυόμισι , ζήλια,
•    καβγάς, καημένος, καινούριος, καμιά, κόκαλο, κολόνα, κοπέλα, κρεβάτι,
•    Λάρισα, λιώνω,
•    μακριά, μαντίλι, μόλος, Μοριάς, μπίρα, μύγα
•    Ναβαρίνο, νηστίσιμος, νιώθω,
•    ξίδι, ξιπάζω,
•    παλικάρι, πρίγκιπας,
•    σάκος, σβήνω, σινάφι, σιντριβάνι, σιρίτι, στάβλος, συγνώμη, συμπάθιο,
•    τάλιρο, τρελός,
•    φιντάνι, φλιτζάνι, φτήνια,
•    χλομός, χνότο, χρεοκοπία.
Σχόλιο: Για το σύνολο σχεδόν των λέξεων αυτής της κατηγορίας, δε συνιστά τρομακτικό λάθος η χρήση της παλιάς ορθογραφίας.
Έτσι δεν πολυ πειράζει να γράψουμε: αυγό, καυγάς, μακελειό, μπύρα, πρίγκηπας, βρώμα κλπ. Στην ουσία, οι λέξεις αυτές χρησιμοποιούνται ακόμα ευρύτατα στο γραπτό λόγο, στις εφημερίδες κλπ. Επίσης, υπάρχουν λέξεις που η νέα ορθογραφία τους δεν έχει καθιερωθεί, π.χ. λιμέρι, μακελιό. Υπάρχουν επίσης και λέξεις για τις οποίες, για κάποιο διάστημα, ίσχυσε μια «νέα» ορθογραφία, αλλά στη συνέχεια αποσύρθηκε , π.χ. «αφτί».
Κατάλοιπα από την καθαρεύουσα
Αρχαϊστικές φράσεις και λέξεις που διατηρούνται:
•    Μικρά Ασία
•    άρχουσα τάξη
•    Ερυθρά Θάλασσα
•    Μέλας Δρυμός
•    η Αριστερά
•    Λευκός Οίκος
•    βαρύ ύδωρ
•    κάθετος ευθεία
•    κατακόρυφος
•    εκδοτικός οίκος
•    χειμερία νάρκη
•    Μικρά Άρκτος
•    η μάστιγα (του αιώνα)
•    η πτέρυγα (της Βουλής)
•    κλάδος (της επιστήμης)
•    δαμόκλειος σπάθη
•    ορθή χρήση
και πολλά άλλα…
και επίσης:
•    Διατηρούμε αναλλοίωτες τις τουλάχιστον 2000 αρχαϊστικές φράσεις και λέξεις που χρησιμοποιούμε στο γραπτό (χωρίς να θέτουμε εισαγωγικά) και προφορικό λόγο, όπως: εν πάση περιπτώσει, συν τοις άλλοις, και ούτω καθ΄ εξής, εκ του σύνεγγυς, εν κρυπτώ και παραβύστω, χάρμα ιδέσθαι, εν τω μεταξύ, παραδείγματος χάριν, εξ άλλου, εκ των ων ουκ άνευ, αυτός καθ΄ εαυτόν, εκ προοιμίου, τοις μετρητοίς, αφ΄ ενός μεν – αφ΄ ετέρου δε, υπ΄ όψιν, φερ΄ ειπείν, εν γένει, αυθωρεί και παραχρήμα, ειρήσθω εν παρόδω, τύποις, είθισται, τιμής ένεκεν, εφ΄ όρου ζωής, εν κατακλείδι, εν μέρει, επί πληρωμή, λίαν καλώς, εν ριπή οφθαλμού, κοινή συναινέσει, αβρόχοις ποσίν, εν γνώσει, εξ αιτίας κλπ. Ορισμένες φράσεις γράφονται στη δημοτική σε μία λέξη: εξαιτίας, εξάλλου, αφενός, κλπ.
•    Τα ονόματα ελληνικών πόλεων και νομών πρέπει να χρησιμοποιούνται στο λόγιο τύπο τους σε ονομασίες ιδρυμάτων, οργανισμών, κτιρίων κλπ. και σε καθιερωμένες ονομασίες αγροτικών προϊόντων: Λύκειο Αθηνών, Δήμος Πειραιώς, Πανεπιστήμιο Πατρών, Σταθμός Λαρίσης, νομός Πέλλης, Δημοτική Βιβλιοθήκη Ιωαννίνων, Μητρόπολη Πρεβέζης, Σχολή Εμπορικού Ναυτικού Κεφαλληνίας, πιπεριές Φλωρίνης, φιστίκια Αιγίνης κλπ.
•    Αντίθετα, κάποια κατάλοιπα που επιβιώνουν σαν υβρίδια θα πρέπει να αποφεύγονται, όπως τα συμφωνητικά συμπλέγματα φθ, χθ, σθ του παθητικού μέλλοντα και του παθητικού αορίστου που έχουν παραμεριστεί από τα φτ, χτ, στ. Αντί λοιπόν: θα ανοιχθεί, θα γνωρισθεί, έχει χαρακτηρισθεί κλπ, είναι προτιμότερο να λέμε και να γράφουμε: θα ανοιχτεί, θα γνωριστεί, έχει χαρακτηριστεί. Τα μόνα τέτοια υβρίδια που φαίνεται να αντέχουν είναι τα παράγωγα του λαμβάνω: παραληφθεί, περιληφθεί, συλληφθεί. Επίσης τα ως άνω συμπλέγματα επιβιώνουν μαζί με λέξεις και ρηματικούς τύπους που προτιμώνται στη λόγια μορφή τους: διεξήχθη, προήχθη κλπ.
Αποφύγετε τις υπερβολές και τους ακραίους νεολογισμούς:
o    •Πιθανώς ή πιθανόν, προηγουμένως, συγχρόνως, κυρίως, ολογράφως, ενδεχομένως, αυτοδικαίως, επομένως (και όχι τα αντίστοιχα επιρρήματα σε -α).
o    •Αποφεύγουμε τη χρήση (ή, έστω, την κατάχρηση) αδόκιμων ή ανύπαρκτων στα λεξικά λέξεων όπως: νεολαίος, πισωγύρισμα, , ετεροκατευθύνομαι κλπ.
o    •Πρόσκληση σε συγκέντρωση (και όχι: κάλεσμα σε μάζωξη).
o    •Αποφεύγουμε κατάχρηση δημιουργίας ουσιαστικών σε -ποίηση: ελαχιστοποίηση, ανωτατοποίηση, αυστηροποίηση, ανωτατοποίηση, θυματοποίηση κλπ.
o    •Εξελέγην, εξεπλάγην, προήχθης, συνέβη, επλήγη, συνελήφθησαν, διεξήχθησαν κλπ., κατά τους παθ. αορ. β΄ της αρχαίας (και όχι: εκλέχτηκα, εκπλάγηκα, προάχθηκες, συνέβηκε, πλήχτηκε, συλλήφθηκαν, διεξάχθηκαν κλπ).
o    •Τα σύνθετα με προθέσεις ρήματα στον πρτ. και στον αόρ. άλλοτε έχουν εσωτερική συλλαβική αύξηση και άλλοτε όχι: εξέφρασα (και όχι: έκφρασα), εξέφρασαν (και όχι: έκφρασαν) ή: εκφράσανε, συνέθεσα (και όχι: σύνθεσα), συνέθεσαν (και όχι: σύνθεσαν) ή: συνθέσανε, εισέπραξα (και όχι: είσπραξα), εισέπραξαν (και όχι: είσπραξαν) ή: εισπράξανε κλπ., αλλά μόνο: διαχώρισα, μεταβίβαζα, εκφώνησα, εκλιπάρησα κλπ.
o    •Θορυβώδης, ογκώδης, θυελλώδης, ενστικτώδης κλπ. (και όχι: σε -ώδικος).
o    •Η συνάδελφος (και όχι: συναδέλφισσα).

Ξένες λέξεις και φράσεις
•Τα ξένα προσηγορικά και κύρια ονόματα είναι προτιμότερο να γράφονται με τον απλούστερο τρόπο: τρένο, Σέξπιρ, πάρτι, στιλ, οτομοτρίς (αυτός, πάντως, είναι ένας κανόνας που δεν τηρείται πιστά, και δεν πειράζει)
•Του Σικάγου, της Νικαράγουας, του Μιλάνου, του Μεξικού, της Καλιφόρνιας, της Ριβιέρας κλπ. (και όχι: του Σικάγο, της Νικαράγουα κλπ.).
Δεν μεταφράζονται αγγλισμοί: δώσε μου το πιάτο (και όχι: πέρασέ μου το πιάτο), απευθείας μετάδοση (και όχι: ζωντανή μετάδοση), κάνω λάθος (και όχι: είμαι λάθος), θα σου ξανατηλεφωνήσω (και όχι: θα σε πάρω πίσω).

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s